युक्रेन – युक्रेनमा तीन व्यक्तिको आइवीएफ (इन विट्रो फर्टिलाइजेशन) बाट एक बच्चाको जन्म भएको छ । जुन जोडीको बच्चा भएको हो, उनीहरु बच्चा जन्माउन असमर्थ थिए ।

‘द टाइम्स’ मा प्रकाशित रिपोर्टका अनुसार युक्रेनको राजधानी किएभमा डाक्टरहरुले जुन प्रक्रियाको प्रयोग गरे त्यसलाई ‘प्रोन्युक्लियर ट्रान्सफर’ भनिन्छ । यद्यपि, यो प्रक्रियाबाट अहिलेसम्म कुनै बच्चाको जन्म भएको थिएन ।

आइवीएफ प्रजनन महिलाको शरीर बाहिर सम्पन्न हुन्छ । यसमा महिलाको अण्डाणुलाई सर्जरी गरेर बाहिर निकालिन्छ र प्रयोगशालामा पुरुषको शुक्रकिटको माध्यमबाट प्रजनन गरिन्छ ।

यो बच्चाको जन्म गत जनवरी ५ मा भएको बताइन्छ ।

यसलाई दोस्रो ‘आधुनिक ती अभिभावकको बच्चा’ भनिएको छ । गत वर्ष मेक्सिकोमा पनि तीन जना मिलेर बच्चा जन्माइएको थियो । तर, त्यसको प्रक्रिया भने फरक थियो ।

ती महिला जेनेटिक गडबडीबाट पीडित थिइन् । उनलाई माइटोकन्ड्रिया थियो । यस्तोमा डाक्टरहरुले उनलाई सहयोग गर्न तीन व्यक्तिको आइवीएफको विकास गरे । जसले गर्दा स्वास्थ बच्चाको जन्म होस् । अस्वस्थ माइटोकन्ड्रियाबाट पीडित महिलाको अण्डाणुलाई एक स्वस्थ महिला डोनरको अण्डाणुसँग एकत्रित गरियो ।

यसरी तीन व्यक्तिको डिएनएबाट एउटा बच्चाको जन्म भयो । यसमा बच्चाको मातापिताको साथै अण्डाणु दान गर्ने डोनरको पनि योगदान रह्यो ।

किएभको नाडिया क्लिनिक यसको प्रयोग गरेर एक निसन्तान दम्पतिलाई सन्तानको सुख दिन सफल भयो । माइटोकन्ड्रियलबाट पीडित जोडीले बच्चा जन्माउन असमर्थ हुन्छन् ।

बेलायतका विशेषज्ञहरुले यसलाई उच्चस्तरीय प्रयोगको संज्ञा दिएका छन् । यस प्रक्रियाको अगुवाई गरिरहेका वलेरी जुकिनले यसलाई परम्परागत आइवीएफबाट बच्चा जन्माउन असफल दम्पत्तिका लागि खुसीको खबर भएको बताएकी छन् ।

उनले यस्तै अर्को दम्पत्तिले मार्चमा बच्चा जन्माउन लागेको पनि जानकारी दिइन् । बेलयातमा पनि माइटोकन्ड्रियल बिरामीबाट पीडितहरुलाई पनि आइवीएफ प्रयोग गर्न अनुमति रहेको छ। बेलयातमा यसका लागि कानुन ने बनाइएको छ । यद्यपि, बेलायतमा यस्तो प्रक्रियाबाट हालसम्म बच्चा भने जन्माइएको छैन ।

यो नयाँ र विवादीत विज्ञान हो । यसबारे कयौँ नैतिक प्रश्नहरु पनि उठाइएको छ । तीन जनाको डिएनएबाट जन्मिएको बच्चाले कस्तो महसुस गर्ला भनेर अधिकारवाहीहरुले कुरा उठाइरहेका छन् ।

बेलयातका फर्टिलिटी सोसाइटीका प्रोफेसर एडम बेलनले भने, ‘प्रोन्युक्लियनर ट्रान्सफल एक उच्चस्तरीय प्रयोग हो । यसको वैज्ञानिकरुपमा अहिले नै मूल्यांकन गर्न सकिँदैन । यसलाई अपनाउन हामीले आइवीएफको सुधारमा आउने नतिजासँग सर्तक रहनुपर्छ ।’