सोनाम याङजी शेर्पा/काठमान्डैा

 श्यार्वा तिवा पयुलकी स्यारकी क्ष्योगला गोमान्ये ज्युन देई वाउ पयुलकी मिरिगमी नाङला खेलगी । राङ्गी रिग्स्युङ, लुग्सो, क्ष्यो, के, ऐतिहासिक देतु लुङवा याङना दाशा ताङ लोग्यु वतु श्यार्वा पयुलकी मिरिग याङना जनजाति नाङला दर्ज गलु ताम्ङे पयुलकी आदिबासी जनाजाति राष्ट्र उत्थान प्रतिस्ठानकी ०५८ की अनुसुची ५९ ला किटान क्यान सिन वाई ।

पयुलकी जोङखा नाछोगला ज्युयी वाउ श्यार्वा तिवी सघन वस्ती सिरुती स्यारखुम्बु, दोलखा, रामेछाप, ओखलढुङ्गा, खोटाङ्ग, भोजपुर, सिन्धुपाल्चोक, संखुवासभा ताङ ताप्लेजुङ्गला लाङ थुप्की । ती क्यासिनाङ ज्युकी ङिमाला श्यार्वा तिवा पयुल लुङ्बा ग्युर्व गँल्ने संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल गँल्सिनसिनाङ्ग श्यार्वा तिवाला पयुलकी स्युङन्ये थोपु थोप्ताङ्ग, वाङक्षा तिवा तेरी माथोप वतु ताम्ङे पयुलकी स्योखा, गोठीत, मिरिगकी मिमाङ्ग तेरीला थोक्यु वोतु तम्ङ्ये यीन् । स्योखा नेकपा माओवादीकी लो च्यिथाम्बा सीनङ् ल्हाक्पा जनयुद्ध याङना मिगङ मक तङ् २०६२–६३ की मीमङ्की ङोकोल (जनआन्दोलन) क्यने यम्बुल लो २४० गोमानेज्युन् वोतु शाहवंशीय राजतन्त्र मेताजोने लुङ्ब ग्युर्वा तङ्गु यीन् ।

मीरीक नाछोक वोतु यम्बुला शेर्पा स्वायत्त प्रदेश चीला गोकी सिसिन गोमी श्यार्वा तिवी लोग्यु ल्हानी श्यार्वी लुङवा लाङ थुप गोकी । शेर्वा यम्बुला छुनेज्युन् वोतु मीरीक (आदिवासी जनजाति) यीन्दु तप्की श्यार्वा मिमाङ्ग तिवी श्यार्वी लुङवा चुक क्या यिन्सिनाङ लाङ थुप गोकी । चिला सिरु यिन् सिसिन यम्बुल मीरीक (जाति), तम्ङ्ये, तङ सखुल चोवी कोर्तीवाला छ्य ज्यङ्ने स्वायत्त प्रदेश तङ् स्वायत्त ग्यल्खप जोप गँल वसिनाङ राजनीतिक चलखेलकी जोनी श्यार्वी ङदेला पयुलकी चठीमला ज्योकु माङेन्दु ताम्ङे साङ तेरीला छ्या वतु ताम्ङे राङ यिन् । शेर्वा तन्दी नेपालकी च्यङ्छ्योक्ला तङ् पो की श्यरछ्योक्की भोट प्रदेशला तेरीसीनङ् गोमाने ज्युन् देतीन् वोउ मीरीक यीन् । ज्युक्ल यम्बु तङ् पेकी पर्ला सन्छम (सिमाना) गोतु पर्ला शेर्वी देसा तन्दी यम्बी कङरी छ्योक्की दासातीवाला खेलु यीन् । तुकरङ् क्याने शेर्वा रङ्गी छ्यो, रीक्शुङ्, तम्ङ्ये कुतु वोतु मीरीक यीन् ।

ती यीन्दु तप्की मीरीक, छ्यो, रीक्श्युङ, तङ् तम्ङ्ये छ्यज्यङ्ने शेर्वाला यीन्जीमीन्जी शेर्पा स्वायत्त थोप गोकीवी । दुकराङ क्यानी नेपाल एकीकरण क्यीतु सीनङ् गोमल शेर्वी ग्यल्खप कुकुरङ् वोतु याङना तन्दसीनङ् चो–चो लो ६०० गोमालारङ् सन् १५५३ ला रङ् शेर्वातीवी श्यरखुम्बुल रङ्गी ग्यल्खप चुने जिन्क्योङ् लोग्यू वेत् । श्यरखुम्बी गोम्श्योक्की गेलु पोन्लब साङ्ग््वा दोर्जे ग्यल्वु यीन् । सन् १७७२ ला तीरङ् गोर्खाकी पृथ्वीनारायण शाहकी नेपाल एकिकरण कीतु रीम्बाला शेर्वी ग्यल्खप तन्दी यम्बी ग्यल्खपला दुम्बु यीन् (जेम्स एफ फीश्यर, १९९) । दुक्याने ग्यल्खप दुम्बु रीम्बला त्यकी शेर्वा तङ् क्यन् टोङ्गु तङ् थुन्लम कङ् मक्याउ तप्की संयुक्त राष्ट्र संघकी बडापत्र, विश्वव्यापी मानवअधिकार घोषणा पत्र, तङ् विश्व श्रमसंगठनकी अभिसन्धी १६९ नङ्सीन् दी शेर्वी लुङ्बा शेर्वालारङ् थोप्गोकीवी । दुक्यने एकीकरण क्याउ ज्युक्ला सङ् तन्दी सोलुखुम्बु जोङ्खाला शेर्वीरङ् ठालदुने त्यकी श्युङ् जीन्क्योङ् क्यीन् मीछये क्योङीन् वोउ पङ्बुतीव (प्रमाणहरु) वोतु लोग्यु तरुङ्सङ वेई । ती यीन्दु ल्हेसीङ् शेर्वी गोमी देसा तङ् लोग्युला छ्य ज्याङ्ने संघीय नेपालला शेर्पा स्वायत्त गोकीवी ।

राजनितिक परिवर्तन ताङ मुल्ला पयुल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र जुतुल शेर्वी लाका फेन्क्षेन्मु क्याउ तप्की याङना यम्बुला संघीय गणतन्त्र जुतु मीक्युल ज्यङ्ने नेकपा माओवादीकी क्याउ ङोकोलकी रीम्बाला शेर्वा मी ७१ सीनङ् ल्हाक्पा शहीद गलु तेरीला खेन्थोक वोतु तम्ङ्ये रङ् यीन् । दुक्याने रङ्गी छ्ये तङ् टोङ्ब क्युन्ज्यङ्ने लुङ्ब ग्युर्व तोङ्गुल शेर्वातीवी दक्दाक्पी दासाने रोकरम तङ् लाका फेन्छ्येन्मो क्यन् नङ्गु तप्की शहीदतीवी यीछ्ये तङ् नासम नङ्सीन् शेर्वा तेरीकी यर्गेकी थोक्ला चुक्यनेयीन्सीरङ् शेर्पा स्वायत्त गोकीवी । अन्तरिम संविधानला नेपाल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा क्यान्सीन्दु याङना अन्तरिम संविधान २०६३ ल यम्बु संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र यीन्दु तेन्तेन क्यसिन वेई । तुकरङ् क्यने राजनितिक पार्टी गीर्पोतीवा मङ्श्योक्की घोषणा पत्रला सङ् लो २ की नङ्ला जोप चठीमला मीरीक, रीक्श्युङ, ताम्ङ्ये तङ् सखुल्की श्यील रङ् संघीयता थाक्छ्येतु तम्ङ्ये ज्यङ् वेई सीसीङ् तीनङ्सीन् रङ् राजनितिक पार्टीतीवला यम्बी मीतीवी भोट बीन्ने संविधान सभाला तङ्गु यीन् । पयुलकी पल्ज्योरकी थोकला यर्गे तोङ्गुला शेर्वी चिछोगन्ये लाका फेन्छ्येन्मो क्यान् वोउ तप्की याङना पयुलला युल्कोर ताङ् काजेकु लाका तेन्जीङ् नोर्गे शेर्वा तङ् सर एडमण्ड हिल्लरीकी सन् १९५३ ला च्योमोलोङ्मा ज्येक थर्सीमतीरङ् गोछुउ यीन् । यम्बुलाका जेँने, ट्रेकीङ् तङ् कङरीला गँल्ने लुङ्बी मीन् जम्बुलीङ्ला क्योलु तीरङ् मेन्देला क्षीग्यल्की मीतीवा टींन्वाने, खोङ्तीवला दल्जा क्याने लुङ्बी पल्ज्योर याङना अर्थतन्त्र यर्गे तोङ्गु लाका तेरीसीनङ् ल्हाक्पा शेर्वी रङ् क्यन् वेई । वोतुङ् रङ् सीरुयीन्सीङ् नेपाल सीरुतुरुङ् च्योमोलोङ्मा तङ् शेर्वी जोसालेन्सी तीरङ् यीन् सीक्यसिनाङ्ग गीवी । दी रीम्बला तन्दा सक्ला यम्बी शेर्वा मीरा वाङ्गीकी जम्बुलीङ्ला लाका ल्यमु क्यनङ्ने गीनीज बुक अफ वालार्ड रेकर्डला मीन् ग्यक्थुम वेई ।

 शेर्पा स्वायत्त प्रदेश याङना श्यार्वी ङदे जोप्ल गोउ श्यीतीवा आधार तेरी वोतु याङना शेर्पा प्रदेश जोप्ला खक्छ्येला गोउती रङ्गी सखुला याङ्ना शेर्वा गोमानेज्युन् देतीन् वोउ दासा, शेर्वी जनसंख्या, वोङ्खोङ्तीव याङ्ना आर्थिक श्रोत तेरी वोतु तप्की शेर्पा स्वायत्त जोसीङ् जोल्हाव क्यने जिन्क्योङ् क्यीथुप्कीवी । शेर्वा थल्मला देतु जोङ्खा स्यारखुम्बु यीन्सीरङ् तीङ्सङ् रामेछाप, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, ताप्लेजुङ्, संखुवासभा चोवी यम्बा जोङ्खातीवाला सङ शेर्वा देकीवी ।

शेर्वातीवा चुको जोङ्खाला वोसीरङ् मङ्श्योक च्यङ्छ्योग्ला रङ् देतु तप्की शेर्पा स्वायत्तकी सन्छम देन्दुलासङ् जोल्हमुरङ्गीवी । तुकरङ क्यने शेर्वा बङी मेतु युल्तीवला शेर्पा उपस्वायत्त यङ्न शेर्पा स्वायत्त युल जोगोकीवी । शेर्पा स्वायत्त प्रदेशला टोछ्यम युल्कोर याङना पर्यटन, कङरी (पर्वतारोहण), मेन्चातीवा (जडीबुटी), छ्युलोक (जलश्रोत) तङ् छ्युङ्मासोप्लाका (पशुपालन) तेम वोङ्खोङ् बङी वोतु तप्की ङमुरङ् लुङ्बा यर्गे तोङ्थुप्कीवी । ल्यामु क्याने थो ग्यकु यीन्सीङ् तन्दा यम्बुला शेर्वा बूम जी सीनङ् ल्हाक्पा वेई । दुकराङ क्यानी शेर्वा यर्गे डोप सीरुती वरे छ्यो, रीक्श्युङ् तम्ङ्ये यर्गे डोथुपु यीन् । तुक्–रङ् क्याने रङ्गी लुङ्बाल लोप्ज्योङ् क्यने, छप्सीत्की लाका तङ् श्युङ्की लाकाला श्युने लङ्थुप्सीङ् शेर्वा यर्गे गलु सीगोकीवी । तन्दासक्ला नेपालकी श्युङ्लुक ल्यमुमेतु तप्की शेर्वाल छप्सीत्की वङछ माथोप वेई ।

तीयीन्दु तप्की शेर्वातीवा लोप्ज्योङ्ला, छप्सीत्की रीक्पला तुकरङ क्याने रङ्गी तम्ङ्ये, रीक्श्युङ, लुक्सो यर्गे तोङ्गुल छसे तीङ्ल श्योरु यीन् । लुङ्बला शेर्वाला वङछ तङ् कोकप ल्यामु माथोपु तप्की शेर्वा मङ्श्योक तीङ्सङ् रङ्गीयुल, छेङ्गछाली तेरी क्युन्ज्याङ्ने क्षीग्यल्ला गल्ने छासे लाका कले कीगोच्युङ् वेई । खुरुङ् केउ युल्लरङ् देने, लोप्ज्योङ् लाने, रङ्गी छयो, तम्ङ्ये, रीक्श्युङ यर्गे तङ्ने मीक्षे क्योङ्गुल श्यार्वाला श्यार्वी ग्यालखाप याङना ङदे कुतुकराङ गोकीवी । तिकी कोर्ला तन्दी पयुलकी चठीमला ग्युच्र्याे ताङ श्यार्वी कलस्टरला छो ङि मिन्दाला छो च्यिागला जोनी श्यार्वी लुग्सो, रिग्स्युङ तिवा सुङक्योप किरु ताङ श्यार्वी लोग्यु ल्हानी श्यार्वी वाङक्षा ताङ थोप्ताङ सुङक्योप किगोकी । श्यार्वी ङदेकी कोर्ला स्यार्वा तिवा दा दाक्पु चुको स्योखाला वसिनाङ्ग दिला श्यार्वी पिर्मी मुद्धकी थोकला लानी पयुलकी चठीम ग्युच्योर्की पर्ला दि चिछोगकी लाङगु ताम्ङेला श्यूङ याङना मन्त्री परिषदकी छोक्दुला ताम्ङे ज्योक थुप गोकी । श्यार्वी वाङक्षा ताङ थोप्ताङ सुङक्योप ताङ चिछोगकी कोर्ला लाका किरु यिन् सिने चिछोग नाङन्ये मिमाङ्ग तिवी भोट भिन्ने गेल गल्सिमा श्यार्वी वाङक्षा ताङ थोप्ताङ थोपुला श्यार्वी गोमी लोग्यु ल्हानी सङ श्यार्वी ङदेकी कोर्ला ताङ श्यार्वी कलस्टर छो ङि जोउकी कोर्र्ला श्यार्वी गोठीत तिवी सदनला ताम ज्योकथुपगोकी । ताङ श्यार्वा तेरी थिन्ने श्यार्वी ङदे ताङ पयुलकी चठीमकी छो ङि जोउ श्यार्वी कलस्टरला छो च्यिगला जो थुप गोकी ।